تبليغاتX
Super String Theory
Review-Of-Physics
فیزیک؛ سلوک در ژرفای گیتی
خاموشی ابدی فضاهای لایتناهی، مرا به هراس می اندازد.

 Image hosting by TinyPic                             

was the English astrophysicist who developed a theory of the structure of stars that today serves as the foundation for all similar work. He explained how a star's energy is transported from its core and showed how the luminosity of a star is affected by its mass. He also offered 

the first observational evidence of the Theory of General Relativity. A hugely influential astronomer, he not only inspired his colleagues but also introduced astronomy, in particular the work of Edwin Hubble (1889–1953) on the expansion of the Universe, to a much wider audience.

 

Life Story

1882

Born on December 28 in Kendal, Cumbria, England. His childhood and early education are in Weston-super-Mare, Somerset, England.

1898

Enters Owen's College, University of Manchester, England, where he studies physics.

1902

Wins a scholarship to study mathematics at Trinity College, Cambridge University.

1904

Graduates from Trinity College as Senior Wrangler (top of his year) in mathematics.

1906

Becomes Chief Assistant at the Royal Observatory, Greenwich, England, where he works on stellar motions.

1907

Elected Fellow of Trinity College.

1912

Leads an expedition to observe a solar eclipse from Brazil.

1913

Appointed Plumian Professor of Astronomy at Cambridge University.

1914

Becomes Director of Cambridge University Observatory. Elected Fellow of the Royal Society, London. Publishes Stellar Movements and the Structure of the Universe, based on his work at the Royal Observatory.

1916

Starts work on a study of the composition of stars. He establishes that a star's energy is transported away from its core by radiation, and that radiation has a fundamental role in maintaining stellar equilibrium.

1918

Eddington is interested in the work on relativity of Albert Einstein (1879–1955). Publishes Report on the Relativity Theory of Gravitation.

1919

Although now based at Cambridge University, Eddington joins astronomers from the Royal Observatory on an expedition to Príncipe Island, off Cameroon on the west coast of Africa, to observe a solar eclipse due on May 29. The eclipse offers the chance to test Einstein's prediction that rays of light are affected by gravitation. The eclipse observations show that they are, providing the first observational evidence of the General Theory of Relativity.

1920

Space, Time, and Gravitation, an account for the general reader, is published.

1921

Appointed President of the Royal Astronomical Society, London. The appointment is for two years.

1923

Publishes The Mathematical Theory of Relativity.

1924

Presents his work on the relationship between the mass and the luminosity of a star. This leads to a total revision of ideas on stellar evolution. He is awarded the Gold Medal of the Royal Astronomical Society for his work on extra galactic nebulas and galaxies.

1926

Eddington's work on the structure of stars is published in his influential book The Internal Constitution of the Stars. He is the first astronomer to deduce a relationship between the mass of a star and its radiation output. He also puts forward the pulsation theory of Cepheid variable stars (that some stars expand and contract due to internal pressures), and the theory that white dwarfs (stars that have collapsed under the effects of their own gravity) can be extremely dense.

1927

Publishes Stars and Atoms, a book written for the general reader.

1928

Publishes The Nature of the Physical World, another book written for the general reader.

1930

Eddington is knighted by King George V.

1933

Publishes The Expanding Universe, which brings the recent work of American Astronomer Edwin Hubble (1889–1953) and others on the expansion of the Universe to a more general audience.

1938

Receives the Order of Merit from King George VI and is appointed President of the International Astronomical Union.

1944

November 22, Eddington fails to recover after surgery and dies.

1946

Eddington's Fundamental Theory is published posthumously.

1947

The Royal Astronomical Society institutes the Eddington Medal for outstanding work on theoretical astronomy.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1385/10/27ساعت 12:24  توسط سپهـــر | 

NASA's Cassini spacecraft has seen something never before seen on another planet -- a hurricane-like storm at Saturn's south pole with a well-developed eye, ringed by towering clouds.

The 'hurricane' spans a dark area inside a thick, brighter ring of clouds. It is approximately 8,000 kilometers (5,000 miles) across, or two thirds the diameter of Earth.

'It looks like a hurricane, but it doesn't behave like a hurricane,' said Dr. Andrew Ingersoll, a member of Cassini's imaging team at the California Institute of Technology, Pasadena. 'Whatever it is, we're going to focus on the eye of this storm and find out why it's there.'

              Image hosting by TinyPic

                            A view of the hurricane-like

                      vortex from a different wavelength

A movie taken by Cassini's camera over a three-hour period reveals winds around Saturn's south pole blowing clockwise at 550 kilometers (350 miles) per hour. The camera also saw the shadow cast by a ring of towering clouds surrounding the pole, and two spiral arms of clouds extending from the central ring. These ring clouds, 30 to 75 kilometers (20 to 45 miles) above those in the center of the storm, are two to five times taller than the clouds of thunderstorms and hurricanes on Earth.

Eye-wall clouds are a distinguishing feature of hurricanes on Earth. They form where moist air flows inward across the ocean's surface, rising vertically and releasing a heavy rain around an interior circle of descending air that is the eye of the storm itself. Though it is uncertain whether such moist convection is driving Saturn's storm, the dark 'eye' at the pole, the eye-wall clouds and the spiral arms together indicate a hurricane-like system.

Distinctive eye-wall clouds had not been seen on any planet other than Earth. Even Jupiter's Great Red Spot, much larger than Saturn's polar storm, has no eye or eye-wall and is relatively calm at the center.

This giant Saturnian storm is apparently different fromhurricanes on Earth because it is locked to the pole and does not drift around. Also, since Saturn is a gaseous planet, the storm forms without an ocean at its base.

In the Cassini imagery, the eye looks dark at infrared wavelengths where methane gas absorbs the light and only the highest clouds are visible.

'The clear skies over the eye appear to extend down to a level about twice as deep as the usual cloud level observed on Saturn,' said Dr. Kevin H. Baines of Cassini's visual and infrared mapping spectrometer team at NASA's Jet Propulsion Laboratory, Pasadena, Calif. 'This gives us the deepest view yet into Saturn over a wide range of wavelengths, and reveals a mysterious set of dark clouds at the bottom of the eye.'

Infrared images taken by the Keck I telescope in Mauna Kea, Hawaii, had previously shown Saturn's south pole to be warm. Cassini's composite infrared spectrometer has confirmed this with higher-resolution temperature maps of the area. The spectrometer observed a temperature increase of about 2 Kelvin (4 degrees Fahrenheit) at the pole. The instrument measured high temperatures in the upper troposphere and stratosphere, regions higher in the atmosphere than the clouds seen by the Cassini imaging instruments.

'The winds decrease with height, and the atmosphere is sinking, compressing and heating over the South Pole,' said Dr. Richard Achterberg, a member of Cassini's composite infrared spectrometer team at NASA's Goddard Spaceflight Center, Greenbelt, Md.

Observations taken over the next few years, as the south pole season changes from summer to fall, will help scientists understand the role seasons play in driving the dramatic meteorology at the south pole of Saturn.

The Cassini-Huygens mission is a cooperative project of NASA, the European Space Agency and the Italian Space Agency. The Jet Propulsion Laboratory, a division of the California Institute of Technology in Pasadena, manages the Cassini-Huygens mission for NASA’s Science Mission Directorate, Washington. The Cassini orbiter was designed, developed and assembled at JPL. The imaging team is based at the Space Science Institute, Boulder, Colo. The visual and infrared mapping spectrometer team is based at the University of Arizona. The composite infrared spectrometer team is based at Goddard.

   

+ نوشته شده در  سه شنبه 1385/10/19ساعت 10:6  توسط سپهـــر | 

كشف تشعشع مايكروويو كيهانى در سال 1946 به وسيله آرنوپنزياس و رابرت ويلسون مسير كيهان شناسى را تغيير داد . اين پديده برداشتى كلى به كيهان شناسى ارائه كرد. وقتى كه جهان 400 هزار ساله بود. اين تابش باقى مانده از انفجار بزرگ ثابت مى كند كه جهان، آغازى داغ داشته است.

4
درصد جهان هستى از «ماده معمولى» (Ordinary Matter) ساخته شده است. 21 درصد ديگر آن از ماده اى كه اصطلاحاً «ماده تاريك» (Dark Matter) ناميده مى شود ساخته شده است كه مقدار آن با توجه به تأثيرات گرايشى آن روى ماده تخميناً برآورد مى شود. 75 درصد باقى مانده نيز شامل «انرژى تاريك» است كه كه رفتارى شبيه گرانش در جهت عكس را از خود بروز مى دهد.

بر پايه مشاهدات «انرژى تاريك» داراى مقدارى ثابت و بدون تغيير است و بيشتر شبيه «ثابت كيهان شناختى» (Cosmological Constant) در تئورى هاى اينشتين درباره تكامل تدريجى جهان رفتار مى كند. اساساًً اين بدان معناست كه «مقدار انرژى بر واحد حجم فضا» ثابت باقى مى ماند. در اينصورت مى توان مدعى شد كه جهان (Universe) با نرخ فزاينده اى به رشد و گسترش خويش ادامه خواهد داد. طى مدت زمانى در حدود 20 ميليارد سال فقط حدود 100 كهكشان را مى توان از زمين رويت نمود به گونه اى كه مى توان آن را «غربت بزرگ» نامگذارى كرد. در دهه 1990 با به كارگيرى تركيبى از تكنولوژى (دوربين هاى CCD 100مگا پيكسلى) و يك شاخص دقيق در فاصله اى دور (ابرنواخترهاى نوع ( Ia بالاخره شتاب منفى جهان اندازه گيرى شد. ظاهراً جهان در حال سرعت گرفتن است. تا وقتى كه انرژى تاريك كاملاً شناخته شود، پايان كار جهان ما بلاتكليف خواهد ماند. گرچه اگر گسترش جهان تا 30 ميليارد سال ديگر به سريع تر شدن خود ادامه دهد، آسمان از كهكشان خالى خواهدشد( بجز چند كهكشان در خوشه كهكشانى سنبله). درحالى كه گرانش جاذبه اى ماده عمدتاً سياه جهان، گسترش آن را كندتر مى كند، گرانش دفعى (شتاب منفى( كه در اثر انرژى سياه به وجود آمده سعى در سرعت بخشيدن به آن را دارد. بنابراين اندازه گيرى مقادير انرژى و ماده تاريك به ما اجازه مى دهد فيلم كيهانى را تا زمان به وجود آمدن آن عقب ببريم و زمان شروع آن را دريابيم .

منجمان براين باورند كه ماده عادى غيرقابل رؤيت كه حدود سه چهارم محتواى كل ماده باريونى (پروتون و نوترون ) را تشكيل مى دهد، به وفور و به صورت گاز گرم درميان كهكشان ها قرار دارد. در كل مقدار ماده _ باريونى و غيرباريونى كه بيشتر آن نيز تاريك است _ هشت برابر بيشتر از ماده باريونى است. منجمان همچنين توانسته اند مقادير چشمگيرى از ماده غيرقابل رؤيت را با اندازه گرفتن سرعت هاى ستارگان درميان كهكشان ها و سرعت كهكشان ها درميان خوشه هاى كهكشانى، شناسايى كنند. بدون وجود ماده تاريك غيرقابل رؤيت، اين اجرام پرسرعت بايد مدت ها پيش متفرق مى شدند.

بيشتر كيهان شناسان عمر جهان را 13.7 ميليارد سال مى دانند و عقيده دارند كه جهان تخت است (يعنى از هندسه اقليدسى تبعيت مى كند، با خطوط موازى كه دربى نهايت هم موازى مى مانند و زواياى داخلى مثلث كه مجموعاً 180 درجه هستند(.

مقدار 72 كيلومتر در ثانيه، در مگاپارسك - با خطايى حدود 10 درصد _ براى ثابت هابل به دست آمد. در حالى كه پارامتر اندازه گرفته شده توسط خود هابل 550 كيلومتر در ثانيه در مگاپارسك بود. از آنجا كه اندازه جهان قابل رصد و سن آن، هر دو با ثابت هابل رابطه عكس دارند. رشدى كه اين مقدار اصلاح شده براى جهان قابل رؤيت نشان مى دهد هشت برابر گسترشى است كه قبلاً براى جهان اندازه گرفته شده بود.

در سال 1980 فيزيكدانى به نام آلن اچ - گروت نظريه اى به نام تورم را ارائه كرد. بعدها ديگران نيز توضيحاتى به اين نظريه افزودند. اين تئورى كه نشات گرفته از فيزيك كاربردى ذرات است، مهمترين ويژگى هاى جهان امروز را توضيح مى دهد. در تئورى تورم قسمت هاى كوچك كيهان اوليه به طور تصاعدى گسترش پيدا كردند و قسمتى از فضا را كه ما امروزه مى بينيم، صاف تر كردند. مانند وقتى كه بيشتر بادكردن يك بادكنك باعث مى شود قسمت كوچكى روى سطح آن صاف تر به نظر برسد.

گفته مى شود دليل اصلى جريان يافتن اين گسترش انرژى پتانسيلى وابسته به انرژى فرضى به نام inflaton است، اين انرژى پتانسيل inflatin است كه حرارت چشمگير انفجار بزرگ را فراهم كرده در حين پديده inflaton نوسانات كوانتومى در مقياس هاى زيراتمى به وسيله گسترشى مهيب به اندازه هاى نجومى مى رسند. اين بزرگ تر شدن ها در ساليان دراز بعدى به همراه گرانش رشد كردند و در نهايت به پيدايش كهكشان ها و خوشه هاى كهكشانى كنونى انجاميدند. از نظريه تورم مى توان سه نتيجه گيرى كرد:

1-
فضا بايد در لبه مريى آن صاف به نظر برسد. 2- توزيع ماده در مقياس هاى نجومى بايد منشاء كوانتومى داشته باشد. 3- فضا را بايد پس زمينه اى از امواج گرانشى فرا گرفته باشد، كه به وسيله نوسانات كوانتومى بعد از 10به توان 32 - ثانيه از شروع جهان به وجود آمده اند. دو پيش بينى نخست اكنون با اندازه گيرى ها ديده شده اند و سومى نيز احتمالاً در آينده اى نه چندان دور با اندازه گيرى ها به اثبات خواهد رسيد.

پروژه كه فضاپيماى پژوهشى مايكروويو WMAP نام دارد، با به پايان رساندن اولين سال ماموريت چهارساله اش نقشه اى تماشايى از جهان نوزاد تهيه كرده، شگفتى اى كه WMAP براى كيهان شناسان به ارمغان آورد اين بود كه هيچ چيز شگفت آور نبود! وبا محاسبات قبلى تطابق خوبى داشت، هرچند معلوم شد پيدايش ستارگان زودتر از آنچه پيش بينى شده بود شروع شده _ تنها 200 ميليون سال بعد از انفجار بزرگ. WMAPموقعيت جهانى كه قبلاً پيش بينى شده بود را تحكيم كرد - جهانى 13.5 ميليارد ساله شامل يك سوم تا يك دوم ماده و انرژى تاريك و 4 درصد ماده معمولى (باريونى). اين پروژه همچنين مقدار به دست آمده براى ثابت هابل را تاييد مى كند. نتايج WMAP با ايده كلى تورم سازگارى دارند ولى تورم نظريه اى با گونه هاى متعدد است .

با توجه به متن نسبيت عام، پاسخ ساده است: انفجار بزرگ تنها آفريننده ماده، فضا و زمان است، بدون توضيح بيشتر. اين جواب البته قانع كننده نيست و دلايلى وجود دارند كه بپذيريم پاسخ عميق ترى براى اين سئوال هست. نسبيت عام شرحى ناقص از گرانش است چون شامل مكانيك هاى كوانتومى نمى شود و گرانش را با ديگر نيروهاى بنيادى تلفيق نمى كند. در حال حاضر نظريه ريسمان (كه بهM-Theory نيز معروف است) با وجود ناقص بودن و مورد آزمايش قرار نگرفتن بهترين تفكر را در مورد پيوند گرانش، ديگر نيروهاى بنيادى و مكانيك هاى كوانتومى ارائه مى دهد. با اينكه نظريه تورم ريشه اى در نظريه ريسمان ندارد، اما امكان دارد در آخر توضيح خود را در اين نظريه بيابد و هر چند تورم نظريه اى محكم است اما به آزمايشات عملى بيشترى نيازدارد. نظريه ريسمان تاكنون توضيحى فيزيكى براى انرژى تاريك فراهم نكرده و اين يك اشكال عمده است.

كشفيات جديد با بالا بردن سطح آگاهى باعث پديد آمدن چند سرى سوال جديد شده اند:

ماده تاريك چيست؟ ماهيت انرژى تاريك اسرار آميز و گرانش دفعى آن چيست؟ چرا طرز كار جهان ما تا اين حد پيچيده است؟ و دنيا چطور آغاز شد؟ اينكه انرژى تاريك چگونه با اكتشافات فيزيكدانان درباره نيروهاى موجود در طبيعت و ذرات درون اتمى مرتبط با آنها تعامل برقرار مى كند معمايى است كه همچنان بى پاسخ باقى مانده است. يك اخترشناس مى گويد: «به ياد داشته باشيد كه ما اين پديده را انرژى تاريك مى ناميم اما اين نامگذارى ممكن است اين باور غلط را در ذهن مخاطبان ايجاد كند كه ما حقيقتاً مى دانيم كه آن پديده چيست. اما بايد اذعان داشت كه ما واقعاً چيز زيادى در اين باره نمى دانيم

چه زمانى اولين ستاره ها شكل گرفتند؟ كهكشان هاى منفرد چگونه تشكيل شدند و چطور تكامل مى يابند؟ كى و كجا عناصر شيميايى اى كه بعد از عناصر موجود در انفجار بزرگ بودند (عناصر سنگين ترى كه براى حيات ما مفيد هستند)پديد آمدند؟ قسمت عمده ماده معمولى جهان كجاست و آيا فقط شامل گاز داغ است؟ پاسخ به اين سئوالات نيازمند رصدها و وسايل جديد و همچنين مدل هاى جديد و پيچيده ترى است كه ما در ميانه دوران بزرگى از اكتشافات كيهان شناختى هستيم. اگر موفق شويم نظريه هايمان را با هر كشف جديدى تطبيق دهيم، مى توانيم به جهشى بزرگ در دركمان از جهان برسيم.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه 1385/10/17ساعت 11:29  توسط سپهـــر | 
 

         Image hosting by TinyPic

 

         Image hosting by TinyPic                            Image hosting by TinyPic

 

+ نوشته شده در  شنبه 1385/10/16ساعت 22:5  توسط سپهـــر | 

نابودی ضد ماده در میان انبوه پروتون ها و نوترون ها عدم تعادل پدید می آورد و بر روی ترکیب شیمیایی آینده کائنات تاثیر شگرف می گذارد. پروتون ها و نوترون ها از نظر طول عمر با یکدیگر تفاوت اساسی دارند. پروتونی که به حال خود رها شده باشد لااقل دهها میلیون میلیارد میلیارد میلیارد (31^10 ) سال، یعنی در واقع تا ابدیت زندگی می کند و یک پروتیکول « تقریبا ً » ثابت است. در عوض نوترون خصلتی بسیار غیر ثابت دارد و به سرعت به خرده های دیگر تغییر ماهیت می دهد. یک نوترون آزاد، پس از فقط پانزده دقیقه، زیر تاثیر قوه هسته ای ضعیف به یک پروتون،یک الکترون و یک نوترینو تغییر ماهیت می دهد و بنابراین نوترون هایی که به حال خود رها شده اند در فاصله پانزده دقیقه از صفحه کائنات محو خواهند شد؛ لیکن در اینجا پروتون ها به یاری نوترون ها می رسند و عالم را بار دیگر از نوترون پر می کنند، به این معنا که پروتون ها با الکترون ها ترکیب می شوند تا به نوترون ها و نوترینو ها مبدل شوند و این تغییر شکل نیز با میانجیگری قوه ی هسته ای ضعیف صورت می پذیرد؛ تا بدانجا که در زمان یک ثانیه ای تولد عالم تعداد نوترون ها به طور ثابت مساوی تعدادپروتون ها خواهد بود. امابعد از نواخته شدن یک ثانیه، یعنی درست وقتی که زنگ ساعت کیهانی ثانیه اول را اعلام می کند انبوه نوترون ها به صورت جدی رو به کاهش می گذارد زیرا در این لحظه تمام الکترون ها با ضد خرده های خود نابود می شوند و پروتون ها دیگر الکترون کافی پیدا نمی کنند تا به وسیله  آنها نوترون های تازه بسازند و در نتیجه برای هر ده عدد پروتون  بیش از دو نوترون باقی نمی ماند و همین عامل است که بر ترکیب شیمیایی آینده تاثیر قطعی می گذارد. به این ترتیب است که نخستین ثانیه عالم که پیدایش و تولد کائنات را تقریبا ً هیچ ناظر بوده است، و ظهور ماده و فراهم شدن شرایط فیزیکی ضرور برای صعود به سوی پیچیدگی را دیده است پایان می یابد؛ ثانیه اولی که بدلیل انبوه وقایعی که در طول آن روی داده است بیش از تمامی 17^10 ثانیه های دیگر پانزده میلیارد سالی که پس از آن کائنات زیسته است،

دارای اهمیت است.

 

منبع :  آهنگ پنهان - تالیف «ترین خوان ذوان»

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1385/10/14ساعت 10:32  توسط سپهـــر | 

 GAITHERSBURG, Md., Jan. 2, 2007 -- Conventional ways of purifying carbon nanotubes -- necessary if they are to be used in the future as ultrastrong fibers, electrical wires in molecular devices or hydrogen fuel cell components -- are expensive processes that often result in some tubes being damaged or destroyed. Now a simpler method has been discovered that safely cleans the tubes by zapping them with carefully calibrated laser pulses. 

When carbon nanotubes -- the cylindrical form of the fullerene family -- are synthesized by any of several processes, a significant amount of contaminants such as soot, graphite and other impurities also is formed. Purifying the product is an important issue for commercial application of nanotubes.

NanotubesBefore.jpg
NanotubesAfter.jpg

Before (top) and after electron microscope images of a pyroelectric detector coated with single-walled nanotubes (SWNTs) visually demonstrate the effect of the laser cleaning process. In addition, the SWNTs look visibly blacker after laser treatment, suggesting less graphitic material and increased porosity. (Images: NIST)

In a forthcoming issue of Chemical Physics Letters, a research team from the National Institute of Standards and Technology (NIST) in Gaithersburg and the National Renewable Energy Laboratory (NREL) in Golden, Colo., describes how pulses from an excimer laser greatly reduce the amount of carbon impurities in a sample of bulk carbon single-walled nanotubes without destroying the tubes.

Both visual examination and quantitative measurements of material structure and composition verify that the resulting sample is "cleaner." The exact cleaning process may need to be slightly modified depending on how the nanotubes are made, the authors note. But the general approach is simpler and less costly than conventional "wet chemistry" processes, which can damage the tubes and also require removal of solvents afterwards.

"Controlling and determining tube type is sort of the holy grail right now with carbon nanotubes. Purity is a key variable," said NIST physicist John Lehman, who leads the research. "Over the last 15 years there's been lots of promise, but when you buy some material you realize that a good percentage of it is not quite what you hoped. Anyone who thinks they're going into business with nanotubes will realize that purification is an important -- and expensive -- step. There is a lot of work to be done."

The new method is believed to work because, if properly tuned, the laser light transfers energy to the vibrations and rotations in carbon molecules in both the nanotubes and contaminants. The nanotubes, however, are more stable, so most of the energy is transferred to the impurities, which then react readily with oxygen or ozone in the surrounding air and are eliminated.

Success was measured by examining the energy profiles of the light scattered by the bulk nanotube sample after exposure to different excimer laser conditions. Each form of carbon produces a different signature. Changes in the light energy as the sample was exposed to higher laser power indicated a reduction in impurities. Before-and-after electron micrographs visually confirmed the initial presence of impurities (i.e., material that did not appear rope-like) as well as a darkening of the nanotubes post-treatment, suggesting less soot and increased porosity.

The researchers developed the new method while looking for quantitative methods for evaluating laser damage to nanotube coatings for next-generation NIST optical power measurement standards. The responsivity of a prototype increased five percent after the nanotube coating was cleaned, the scientists said.


                                  http://www.Photonics.com

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1385/10/13ساعت 10:5  توسط سپهـــر | 

    ** مقدمه

ناسا هر سال به بهترین مقالاتی  ـ که در کنفرانس سالانه این موسسه ارائه شود ـ جوایزی اعطا می کند. جایزه سال 2005 در گروه پروازهای فضایی با استفاده از سوخت های هسته ای و مسافرت های فضایی آینده به مقاله ای تعلق گرفت که خواستار انجام آزمون های تجربی بر روی یک موتور شگفت انگیز جدید بود.

بر اساس این مقاله، موتور جدید قادر است سفینه فضایی را از مسیر یک بعد تازه فضایی با سرعت حیرت انگیز انتقال دهد. سفینه مجهز به این موتور می تواند زمین را ظهر ترک کرده و برای شام در کره ماه باشد. تنها یک نکته ضعف در مورد این مقاله وجود دارد و آن اینکه از فیزیکی استفاده می کند که هنوز به خوبی شناخته نشده است.

سوال این است که آیا ایده مطرح شده در این مقاله کارآیی دارد یا نه؟ به نوشته هفته نامه «نیو ساینتیست »، ناسا از این مقاله استقبال کرده و ارتش امریکا نیز توجهش به این نوع موتورهای فضایی جلب شده است. همچنین یک محقق موتورهای سفینه های فضایی در وزارت انرژی امریکا که در آزمایشکاه ملی ساندینا تحقق می کند اعلام کرده که آماده است این ایده را مورد آزمایش قرار دهد.

علیرغم آنکه بسیاری از فیزیکدانان از نظریه ای که این ایده به آن متکی است چیزی سر در نمی آورند، اما «پاولوس میکلیدیس» ـ مهندس هوا فضایی که در دانشگاهایالتی آریزونانحقیق می کند و داور مقاله بود ـ تاکید دارد که به قضاوت خود در خصوص این مقاله پای بند است.

به گفته او هر چند ایده هایی شبیه به ایده این مقاله در گذشته نیز مطرح شده، اما موضوع مورد بحث این مقاله کاملا بی نظیر است.

اگر ایده این مقاله مورد آزمایش قرار گیرد شیوه های تازه ای از نحوه تعامل میان نیرو های طبیعت را آشکار می سازد که به کلی آینده مسافرت های فضایی را دست خوش تغییر خواهد ساخت.

با این شیوه، سفر به مریخ دیگر شش ماه به طول نمی انجامد، بلکه رفت و برگشت به سیاره سرخ تنها به پنج ساعت زمان نیاز دارد. به این ترتیب همه نگرانی های کنونی در این خصوص که طول اقامت فضانوردان در فضا موجب تحلیل رفتن عضلات و ماهیچه های آنان و یا آسیب دیدن مولکول های دی.ان.ای در سلول های بدنشان به واسطه برخورد پرتوهای کیهانی می شود، به کلی برطرف خواهد شد.

از همه مهمتر اینکه، این دستگاه جدید سفر به ستارگان را نیز برای نخستین بار به امر عملی بدل می سازد. اما سوال این است که آیا حرکت در فضای فوق فضا به شیوه ی هایپر درایو امکان پذیر است یا نه؟

 

** بوکهاردهایم و فضانوردی از طریق فوق فضا

بوکهارد هایم در نهم فوریه 1925 در پوتسدامِ آلمان به دنیا آمدو در شش سالگی تصمیم گرفت که مهندس موشک شود.او ـ که کودک بسیار با هوشی بود ـ در شش سالگی محل بسیاری از سیارات را می دانست، برخی صور فلکی را می شناخت، خودش حروفِ چینی را یاد گرفته بود و بوسیله آنها طرح های خود را به صورت رمز گونه در می آورد تا هیچ کس نتواند از اسرار وی مطلع شود. او ـ که در زمینه شیمی بسیار بیشتر از سنش می دانست ـ در زیر زمین خانه اش به آزمایش با مواد منفجره می پرداخت.

در 1943 بوکهارد هایم، هایزنبرگ را ـ زمانی که درگیر ساخت بمب اتمی آلمان بود ـ ملاقات کرد و طرح خود را  درباره استفاده از انفجار شمیایی در بمب های اتمی با وی در میان گذاشت. هایزنبرگ به شدت تحت تاثیر نظریه هایم قرار گرفت ولی چون هایم در آن زمان 18 سال بیشتر نداشت، پنداشت شاید طرح او از روی بی تجربگی باشد؛ 10سال بعد، از ایده هایم در ساخت بمب مشابهی استفاده شد.

در 1943، اواخر جنگ جهانی دوم، هایم وارد خدمت سربازی شد و به نیروی هوایی آلمان پیوست. کمی بعد به دفتر فنی _ شیمیایی ریشسالسانت(1)      در برلین نامه ای نوشت و برای کار بر روی یک ماده منفجره جدید به آنجا منتقل شد. اما در سال 1944 در اثر انفجار این مواد، دو بازو و 90 درصد شنواییو بینایی خود را از دست داد. پس از آن، هایم تا پایان عمر در حدود 50 عمل جراحی انجام داد. او فکر می کرد که تمرکز بر روی مطالعه نظریه نسبیت انیشتین در تحمل درد جسمی و روحیش به او کمک می کند.

پس از جنگ، در 1946 وی به دانشگاه گوتینگن (2) رفت و به تحصیل در رشته فیزیک پرداخت. پس از آن، وی به تحصیل در رشته های مختلفی چون پزشکی، روان شناسی، الکترونیک، تاریخ و الهیات مشغول شد. هایم در 1950 با یک خواننده کنسرت اهل پراگ به نام گردا (3) ازدواج کرد. از سال 1948 به بعد ابتدا پدر و سپس همسرش به جای چشم و گوش و دست های او برایش  کار می کردند. او بخاطر وضع جسمیش حافظه ای متکی به تصاویر را برای خود شکل داده بود.

هایم در دهه 1950در مسیر تلاش برای حل تعارض میان مکانیک کوانتومی و نظریه نسبیت عام، شروع به بررسی ایده موتورهای پیش برنده به شیوه  هایپر درایو کرد.

مکانیک کوانتوم رفتار ذرات در جهان بسیار ریز را توضیح میدهد، در حالیکه نسبیت، بیشتر با نیروی جاذبه ی اجرام بزرگ کیهانی سروکار داردو این دو نظریه هر یک در حوزه  خود یعنی جهان صغیر و جهان کبیر بسیار موفقند. اما تعارض میان آن دو زمانی مطرح می شود که دانشمندان می کوشند تا ساختار فضا را مورد بررسی قرار دهند. بر حسب نظریه نسبیت پیوستار زمان ـ مکان، با بافتار فعال و قابل  انعطاف است که دارای چهار بعد است : سه بعد مکان و یک بعد زمان.

این بافتار هرگاه جرم سنگینی در آن قرار داده شود، نظیر یک صفحه لاستیکی ـ که وزنه سنگینی روی آن قرار داده شود ـ دچار انحنا می شود و ابعاد چهار گونه اش اعوجاج پیدا می کند. اما نظریه مکانیک کوانتومی از سوی دیگر فضا را به صورت هستار ثابت ـ که دارای موقعیتی انفعالی است ـ در نظر می گیرد. بر طبق نظریه کوانتومی، فضا نیز به نحوی از اجزا غیر پیوسته کوانتومی ساخته شده است.

هایم در دهه 1950 اقدام به بازنویسی معادلات نسبیت در درون یک چهار چوب کوانتومی کرد. او از ایده اینشتین در این خصوص ـ که نیروی جاذبه از ابعاد چهار گانه فضا بوجود می آید ـ استفاده کرد. انیشتین می گفت آنچه که نیروی جاذبه نامیده می شود در واقع عبارت است از انحنای فضا تحت تاثیر یک جرم معین. اما هایم به این ایده، این نکته را اضافه کرد که همه نیرو های بنیادین طبیعت از جمله نیروی الکترومغناطیس نیز مانند نیروی جاذبه از ابعاد فضا بوجود می آیند، هر چند که این ابعاد فراتر از چهار بعد متعارف هستند. او در ابتدا چهار بعد اضافی برای کیهان در نظر گرفت، اما بعد دو بعد را کنار گذارد و تعداد ابعاد کیهان را شش تا به حساب آورد.

در جهان شش بعدی هایم، دو نیروی جاذبه و الکترومغناطیس به یکدیگر پیوسته شده هستند. ما حتی در کیهانی که با آن آشنا هستیم نیز می توانیم نوعی ارتباط میان این دو نیرو پیدا کنیم. این ارتباط را می توان در فتار ذرات بنیادین نظیر الکترون  مشاهده کرد. در جهان چهار بعدی نمی توان  با تغییر میدان الکترومغناطیسی ، شدت میدان جاذبه را تغییر داد، اما در کیهان شش بعدی هایم این محدودیت برطرف می شود.

هایم مدعی شد که این امحان وجود دارد که انرژی الکترومغتناطیس را به انرژی جاذبه تبدیل کرد و بر عکس. او گمانه زنی کرد که یک میدان مغناطیسی گردنده می تواند تاثیر میدان جاذبه را بر روی یک سفینه فضایی آنقدر کاهش دهد که سفینه بتواند از زمین به هوا بلند شود.

در 1954، هایم شروع به تحصیل زیر نظر کارل فردریش فون ویسکر (4) در گوتینگن نمود و اگرچه به دلیل معلولیت جسمی، کار با گروه برایش بسیار مشکل بود، اما در موسسه مکس پلانک (5) مشغول کار بر روی فیزیک فضا شد. زمانی که هایم در سال 1957، ایده خود را مطرح ساخت با استقبال زیادی روبرو شد.

ورنر فون براون مهندس آلمانی مسوول ساخت موشک وی ـ2 در آلمان نازی ـ که بعد از جنگ به امریکا رفت و موشک ساترن را برای ناسا طراحی و تکمیل کرد و با استفاده از آن موفق شد انسان را بر روی سطح کره ماه فرود آورد ـ از هایم سوال کرد که آیا با توجه به ایده او، موشک پرهزینه ساترن ارزش ساخت دارد یا نه؟

در سال 1960، هایم به این نتیجه رسید که با توجه به وضعیتش بهتر است در خانه کار کند و در این زمان به شدت منزوی شد. او کارهایش را از دیگران مخفی می کرد و بسیار نگران دزدیده شدن نتایج تحقیقاتش بود. تا حدی که حتی برخی همکارانش را به چشم دزد می دید. برخی از نخستین نوشته های او در این زمان شکل گرفتند. در نامهای که در سال 1946 پاسکال جوردن (فیزیکدان برجسته آلمانی و متخصص فیزیک نسبیت و همکار نزدیک فیزیکدانان سرشناسی مانند ماکس بورن و ورنر هایزنبرگ) برای هایم نوشت، به او گفت که ایده هایش آن اندازه حایز اهمیت است که آزمون موفق تجربی آن می تواند بدون تردید جایزه نوبل را برای وی به ارمغان آورد. خود جوردن در آن هنگام عضو کمیته ای بودکه برندگان جایزه نوبل را تعیین می کرد.

اما همه توجهات صرفا منجر به آن شد که هایم خود را از انظار عمومی بیشتر کنار بکشد. البته این امر که معلولیت شدید بدنی رنج می برد، در این انزوا بسیار موثر بود. اما هایم در عین حال اکراه داشتکه نظریه خود را بدون یک محک تجربی محکم ارایه دهد. او هیچ گاه زبان انگلیسی را فرا نگرفت، زیرا نمی خواست کارهای علمیش به زبانهای دیگر عرضه شود. در نتیجه این امر، تنها شمار اندکی از افراداز تحقیقات او مطلع بودند و هیچ یک از آنان نیز اقدامی برای تامین بودجه لازم برای تحقیقات او صورت ندادند.

در سال 1958، شرکت هوافضای آلمانی به بولکو بودجه اندکی در اختیار هایم قرار داد، اما این پول برای انجام آزمون تجربی کفایت نمی کرد.

در دورانی که هایم منظر تهیه پول بود، مدیر شرکت بولکو یعنی لودویگ بولکو (6) او را تشویق کرد که کار روی نظریه اش را ادامه دهد. هایم این توصیه را بکار بست و یکی از نتایجی که بدست آورد اثبات قضیه ای بود که منجر به یک رشته از فرمول ها برای محاسبه جرم ذرات بنیادین شد. نکته جالب آنکه نظریه های متعارف مربوط به ذرات بنیادین نتوانسته بودند چنین فرمولی را پیدا کنند و در تعیین جرم ذرات با مشکل روبرو بودند. هایم دیدگاه کلی خود را در سال 1977، در نشریه علمی موسسه ماکس پلانک به چاپ رساند و این تنها مقاله داوری شده وی است که انتشار یافته است. در این مقاله او با زبانی غامض و پیچیده ( که تعداد فیزیکدان هایی که می توانند ادعا کنند آنرا فهمیده اند زیاد نیست)، راهی برای محاسبه جرم ذرات بنیادین با استفاده از مشخصه هایی مانند بار الکتریکی و اندازه حرکت زاویه ای آنها پیشنهاد کرده است. اما علیرغم زبان دشوار این مقاله، قضیه ای که هایم اثبات کرده بود با موفقیت فراوان همراه شد. مدل استاندارد مربوط به ذرات بنیادین که کم و بیش در میان همه فیزیکدانان به عنوان بهترین مدل در مورد ذرات بنیادین پذیرفته شده است، نمی تواند جرم این بیل ذرات را پیش بینی کند.

حتی شیوه های پذیرفته شده ی تخمین زدن جرم این ذرات به صورت نظری، که از آن بنام شبکه کوانتوم کرومودینامیک (7) یاد میشود، تنها می تواند عددی برای جرم ذرات بنیادین بدست آورد که مقدارش بین یک تا ده درصد مقداری است که در تجربه بدست می آید. اما در سال 1982 زمانی که محققان آلمانی در مرکز الکترون سینکروترون در هامبورگ از قضیه ی هایم برای پیش بینی جرم ذرات بنیادین استفاده کردند، جوابی که رایانه ارایه داد با دقت زیاد معادل جوابی که از آزمایش به دست آمده بود.

تنها عاملی ـ که اندکی دقت پیش بینی را کم می کرد ـ کمیات مربوط به ثابت های بنیادین کیهان بود که مقادیر دقیق آن در دسترس فیزیکدانان قرار نداشت. دو سال بعد از مرگ هایم در سال 2001،زمانی که همکار دیرینه ی او، با استفاده از کمیت هایی دقیق تر دوبارهجرم ذرات بنیادین را محاسبه کرد، نتایج بدست آمده با دقت بیشتری با نتایج تجربی تطابق داشت.

هایم پس از انتشار فرمول خود، دیگر به موضوع فضای فوق فضا و استفاده از نیروی پیشران در این فضا نپرداخت و تحقیق در مورد آن را پیگیری نکرد. به جای آن، در پاسخ به درخواست ها درباره اطلاعات بیشتر درباره نظریه اش در خصوص تعیین جرم ذرات، او وقت خود را صرف تالیف سه کتاب به زبان آلمانی کرد که در آن به تفضیل جزییات نظریه خود را توضیح داده است.

تنها در سال 1980، و هنگامی که کتاب های او نظر یک مسوول بازنشسته را اداره ثبت اختراعات را در اتریش بخود جلب کرد، ایده استفاده از نیروی پیشران در فضای فوق فضا در حیطه عمومی مطرح شد. والتر دروشر بازنشسته، با نگاهی دوباره به ایده های هایم، روایت بسط یافته ای از نظریه او را در مورد فضاهای شش گانه مطرح کرد و  دو بعدی را هایم کنار گذاشته بود، نیز دوباره احیا کرد. نتیجه این اقدام یک نظریه جدید موسوم به فضای هایم ـ دروشر (8) بود که توصیفی ریاضی از کیهان هشت بعدی بشمار می رفت.

دروشر مدعی است که از این مدل می توان نیرو های شناخته شده در فیزیک مربوط به کیهان چهار بعدی را استنتاج کرد. این نیرو های چهار گانه عبارتند از نیروی جاذبه، نیروی الکترومغناطیس، نیروی هسته ای ضعیف و نیروی هسته ای قوی.

اما این نظریه حاوی نکات بیش تری است. به گفته دروشر، اگر نظریه هایم درست باشد در آن صورت ما ناگزیریم دو نیروی بنیادی تازه را نیز وضع کنیم و وجودشان را بپذیریم. این دو نیرو به نیروی جاذبه ارتباط دارند. یکی از این دو نیرو، یک نیرو دافعه است مشابه آنچه که اکنون فیزیک جدید از آن بعنوان انرژی تاریک (9) یاد می کند. این نیرو ظاهرا مسوول انبساط اجزای کیهان است. نیروی دیگر احتمالا نیرویی است که می توان از آن برای به حرکت درآوردن موشک ها و سفینه های فضایی بدون مصرف سوخت استفاده کرد. این نیرو محصول تعامل میان دو بعد پنجم و ششم در کیهانی است که هایم توصیف می کند با دو بعد هفتم و هشتم که دروشر اضافه کرده است. این نیرو یک زوج فوتون گرانشی (10) تولید می کند.

دروشر با همکاری یواخیم هاوسر فیزیکدان  و استاد علوم رایانه در دانشگاه علوم کاربردی در سالزیتگرِ آلمان در تلاش است تا این مدل نظری را به مجموعه ای قابل آزمایش تجربی تبدیل کند. مقاله ای که این دو نفر با همکاری هم تولید کرده اند با عنوان «راهنمایی برای یک دستگاه پیشران فضایی با تکیه بر نظریه کوانتومی هایم »، همان مقاله ایست که موسسه هوانوردی و فضانوردی امریکا ( ناسا) به آن جایزه داده است. ناسا در گذشته دعاوی مشابهی در خصوص کاهش جاذبه یا ایجاد نیروی ضد جاذبه را مورد بررسی قرار داده، اما بگفته دروشر این نظریه با نظریه های قبلی تفاوت دارد. این نظریه درباره یک نیروی ضد جاذبه نیست، بلکه درباره میدان هایی به کلی جدید با خواص تازه است و هاوسر مدعی شده که آزمایش می تواند این نظریه را تایید کند.

حال سوال این است که آیا این سخنان همه بی پایه است یا آنکه مبنای یک اتقلاب تازه در علم را پی می ریزد. اغلب فیزیکدانان اسمی از هایم به گوششان نخورده و او را نمی شناسند و درک نظریه هایم حتی با توضیحات دروشر نیز ساده نیست.

مارکوس پوسل فیزیکدان نظری در موسسه ماکس پلانک  می گوید که زمانی که سرگرم گذراندن دوره لیسانس خود بود، با دقت نظریه هایم را مطالعه کردو بخش اعظم آن را نافهوم یافته است. این فیزیکدان معتقد است که سازگار کردن دیدگاه های هایم با فیزیک امروزی کار دشواری است. نظر اجماعی فیزیکدانان آن است که نظریه دروشر و هاوسر در بهترین حالت هنوز ناکامل است و در عین حال در دشوار بودن آن تردیدی نیست. در حال حاضر تنها نکته مثبتی که موجب شده تا این نظریه جدی گرفته شود موفقیت نظریه در پیش بینی دقیق جرم ذرات بنیادی است. به گفته تئودور اوئرباخ ـ که در موسسه فدرال تکنولوژی در زوریخ تحقیق می کند ـ شاید نظریه هایم چیزی داشته باشد که بتواند به فیزیک جدید کمک کند. به اعتقاد این فیزیکدان، فیزیک جدید در آینده به راهی میرود که هایم پیشنهاد کرده است.

در نهایت بوکهاردهایم در سال 2001 از دنیا رفت و انبوهی از ابهامات راجع بع نظریاتش را پشت سر خود بر جای گذاشت.

 

 

 

 

* پی نوشتها

1-Richsanstalt

2-Goettingen

3-Gerda

4-Carl Friedrich Von Weizscker

5-Max Planck

6-Ludwig Bulkow

7-Quqntum Chromo dynamics Lattice

8-Heim-Drscher space

9-Dark Energy

10-Gravitophoton

 

 

* منابع

1- www.worlditc.org

2- www.cooldictionary.org

3- En.wikipiedia.org

 

         

+ نوشته شده در  شنبه 1385/10/09ساعت 22:20  توسط سپهـــر | 

M-theory is described at low energies by an effective theory called 11-dimensional supergravity. This theory has a membrane and 5-branes as solitons, but no strings. How can we get the strings that we've come to know and love from this theory? We can compactify the 11-dimensional M-theory on a small circle to get a 10-dimensional theory. If we take a membrane with the topology of a torus and wrap one of its dimensions on this compact circle, the membrane will become a closed string! In the limit where the circle becomes very small we recover the Type IIA superstring.

               Image hosting by TinyPic

How do we know that M-theory on a circle gives the IIA superstring, and not the IIB or Heterotic superstrings? The answer to this question comes from a careful analysis of the massless fields that we get upon compactification of 11-dimensional supergravity on a circle. Another easy check is that we can find an M-theory origin for the D-brane states unique to the IIA theory. Recall that the IIA theory contains D0,D2,D4,D6,D8-branes as well as the NS fivebrane. The following table summarizes the situation:

M-theory on circle

 IIA in 10 dimensions

Wrap membrane on circle

IIA superstring

Shrink membrane to zero size

D0-brane

Unwrapped membrane

D2-brane

Wrap fivebrane on circle

D4-brane

Unwrapped fivebrane

NS fivebrane

 

The two that have been left out are the D6 and D8-branes. The D6-brane can be interpreted as a "Kaluza Klein Monopole" which is a special kind of solution to 11-dimensional supergravity when it's compactified on a circle. The D8-brane doesn't really have clear interpretation in terms of M-theory at this point in time; that's a topic for current research!

We can also get a consistent 10-dimensional theory if we compactify M-theory on a small line segment. That is, take one dimension (the 11-th dimension) to have a finite length. The endpoints of the line segment define boundaries with 9 spatial dimensions. An open membrane can end on these boundaries. Since the intersection of the membrane and a boundary is a string, we see that the 9+1 dimensional worldvolume of the each boundary can contain strings which come from the ends of membranes. As it turns out, in order for anomalies to cancel in the supergravity theory, we also need each boundary to carry an E8 gauge group. Therefore as we take the space between the boundaries to be very small we're left with a 10-dimensional theory with strings and an E8 x E8 gauge group. This is the E8 x E8 heterotic string!

 Image hosting by TinyPic

So given this new phase 11-dimensional phase of string theory, and the various dualities between string theories, we're led to the very exciting prospect that there is only a single fundamental underlying theory -- M-theory. The five superstring theories and 11-D Supergravity can be thought of as classical limits. Previously, we've tried to deduce their quantum theories by expanding around these classical limits using perturbation theory. Perturbation has its limits, so by studying non-perturbative aspects of these theories using dualities, supersymmetry, etc. we've come to the conclusion that there only seems to be one unique quantum theory behind it all. This uniqueness is very appealing, and much of the work in this field will be directed toward formulating the full quantum M-theory

              Image hosting by TinyPic

 

+ نوشته شده در  شنبه 1385/10/09ساعت 9:2  توسط سپهـــر | 

In an operating fusion reactor, part of the energy generated will serve to maintain the plasma temperature as fresh deuterium and tritium are introduced. However, in the startup of a reactor, either initially or after a temporary shutdown, the plasma will have to be heated to 100 million degrees Celsius. In current tokamak (and other) magnetic fusion experiments, insufficient fusion energy is produced to maintain the plasma temperature. Consequently, the devices operate in short pulses and the plasma must be heated afresh in every pulse.

                                          Ohmic Heating           
Since the plasma is an electrical conductor, it is possible to heat the plasma by passing a current through it; in fact, the current that generates the poloidal field also heats the plasma. This is called ohmic (or resistive) heating; it is the same kind of heating that occurs in an electric light bulb or in an electric heater.

                                 Image hosting by TinyPic

                      Glowing Plasma inside the
                   Tokamak Fusion Test Reactor

The heat generated depends on the resistance of the plasma and the current. But as the temperature of heated plasma rises, the resistance decreases and the ohmic heating becomes less effective. It appears that the maximum plasma temperature attainable by ohmic heating in a tokamak is 20-30 million degrees Celsius. To obtain still higher temperatures, additional heating methods must be used.

                             Neutral-Beam Injection
Neutral-beam injection involves the introduction of high-energy (neutral) atoms into the ohmically -- heated, magnetically -- confined plasma. The atoms are immediately ionized and are trapped by the magnetic field. The high-energy ions then transfer part of their energy to the plasma particles in repeated collisions, thus increasing the plasma temperature.

                          Radio-frequency Heating

In radio-frequency heating, high-frequency waves are generated by oscillators outside the torus. If the waves have a particular frequency (or wavelength), their energy can be transferred to the charged particles in the plasma, which in turn collide with other plasma particles, thus increasing the temperature of the bulk plasma.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1385/10/06ساعت 9:1  توسط سپهـــر | 


مقدمه

حتما ما مي دانيم كه جهان آغازي داشته است ، هرچند كه اين علم از جستجوي بشر براي بهتر فهميدنش چندان راضي نيست . كنجكاوي هاي ما باعث مي شود كه اين سؤال در ذهن ما ايجاد شود كه جايگاه ما در جهان چيست و يا اينكه جايگاه خود جهان كجا است . در سراسر زمان ما اين سؤالات را از خومان داشته ايم كه جهان چطور آغاز شد ؟ و يا اينكه سن جهان چند سال است ؟ ديگر سؤال مطرح اين است كه ماده چگونه پديد آمد . اين سؤالات آسان نيستند و ما در طول عمرمان در تاريخ اين سياره در تلاش هستيم كه سرنخ هايي را به دست آوريم . اما هنوز با صرف اين همه انرژي « چرا » هاي بسياري باقي است كه ما فقط مي توانيم در آنها تأمل كنيم .

ما راه هاي بسياري را براي كشف چگونگي آغاز كيهان و خواستگاه جهان هستي پيموده ايم كه بسيار طولاني نيز بوده اند . از ميان درك هاي علمي نوين ما اين امكان را داريم كه تعدادي تئوري را براي پاسخ به اين سؤالات آماده كنيم كه آنها را فرضيه مي خوانيم . طبيعت صحيح علم بدين گونه است كه اكثريت اين پاسخ ها فقط در حد يك تئوري هستند كه در آن سؤالات پيچيده اي نيز وجود دارد . شايد اين امري ذاتي باشد كه خداوند در ما قرار داده است كه به دنبال علت سؤالات مي رويم تا اينكه به بتوانيم به هستي ادامه دهيم .

اگر چه در اين مقاله ي كوتاه قادر نخواهيم بود كه به تمام اين سؤالات درباره ي آفرينش هرچيز پاسخ دهيم ، در صورتي كه واقعيت ها هستند ولي سعي مي كنيم كه پاسخي معين و قابل قبول براي اين سؤالات ارائه كنيم . اين موضوع مهم است كه اين اطلاعات در ذهن به خاطر بسپاريم . اين سؤالات به فهم دوباره ي جهان به طور شفاف كمك خواهند كرد . در ميان اين موضوعات در مورد بيگ بنگ ، سن جهان و اولين اتمها بحث خواهيم كرد . باور ما اين است كه قادريم به چند سؤال كليدي پاسخ دهيم .

بيگ بنگ

يكي از سؤالات هميشه پايدار در طول زندگي انسان ها اين بوده است كه :

جهان چگونه آفريده شده است ؟

عده اي بر اين عقيده اند كه جهان آغازي نداشته است و پايان آن نيز بي نهايت خواهد بود . در ميان اين نظريه ها ، تئوري بيگ بنگ داراي اعتباري بيشتري است . حدود 15 ميليارد سال قبل در انفجاري فوق العاده عظيم انبساط جهان آغاز شد . اين انفجار اصطلاحا" به بيگ بنگ Big Bang معروف است كه در زبان فارسي معادلي به نام مهبانگ براي آن وجود دارد . در نقطه اي كه اين رويداد انجام پذيرفت تمام ماده و انرژي جهان متمركز بود ؛ چه چيز قبل از اين رويداد وجود داشت آيا ماده اي خالص بود ، هنوز ما كاملا" نمي دانيم و در فكريم . اين رخداد يك انفجار مرسوم نبود . فضا پس از اين رويداد پر از ذرات شد . بيگ بنگ كاملا" به انفجار فضا در خودش بستگي داشت و اين انفجار برخلاف انفجار يك بمب است كه به طرف خارج تكه هايي را پرتاب مي كند . در آن زمان كهكشان ها و يا خوشه ها وجود نداشتند . ولي در كل بيگ بنگ بنياد جهان را پايه گذاري كرد .

منشأ تئوري بيگ بنگ را مي توان ادوين هابل دانست . هابل به اين موضوع پي برد كه جهان پيوسته در حال گسترش است . همچنين او به اين موضوع پي برد كه سرعت كهكشان ها با فاصله يشان متناسب است . يعني مثلا" كهكشان هايي كه دو برابر از ما دورترند دوبرابر سريع تر حركت مي كنند . ديگر نتيجه اين بود كه جهان در همه جهت در حال گسترش است . اين بدان معنا است كه هر كهكشان با مقدار حركت يكسان از زمان براي حركت از موقعيتي يكسان و مشترك مي آيند . با توجه به مشاهدات ادوين هابل تنها تئوري بيگ بنگ مي تواند اين موضوعات را شرح دهد .

بعد از بيگ بنگ جهان پيوسته در حال انبساط بوده است و بدين سان رفته رفته فاصله ي خوشه هاي كهكشاني بيشتر و بيشتر شد . اين پديده خارق العاده كه كهكشان هاي همواره از هم فاصله مي گيرند را انتقال به قرمز مي گويند . يعني نور كهكشان هاي دور وقتي به زمين يا هر كهكشان ديگر نزديك مي شود طول موج آن كشيده مي شود ، در واقع افزايش مي يابد .

اين سرعت كهكشان ها به فهم اين موضوع كمك مي كند كه همه از يك نقطه نشأت گرفته اند . مدركي ديگر نيز براي بيگ بنگ وجود دارد ؛ در سال 1964 دو ستاره شناس به نامهاي آرنو پزيانس و رابرت ويلسون در يك كوشش مشترك امواج ميكروموج را از فضاي بيروني جو كشف كردند . آنها به طور اتفاقي منشأ جار و جنجال هاي بيرون را كشف كردند . اين سر و صداها به نظر نمي آمد كه از يك نقطه نشاأت گرفته باشند در عوض از همه ي جهات به يك اندازه مي آمد . آنها از دورترين نقطه ي جهان مي آمدند كه بعد بيگ بنگ آنها محل واقعه را ترك كرده بودند . اين كشف و كه نتيجه نخستين انفجار و پرتوافشاني بوده است اعتماد به بيگ بنگ را افزايش ميدهد .

اخيرا" ماهواره ي COBE ناسا ميكروموج هايي را كشف كرد كه از بيرون جهان منشأت گرفته بودند . هرچند كه اين ماهواره كشف كرد كه جهان در سردي آغاز شده كه هنوز در حال انبساط يافتن بود نوسانات كم به علت تفاوت دمايي وجود را آغاز كرد . اين نوسانات محاسبات نخستين از امكان سرما و پيشرفت جهان در كسري از ثانيه بعد از بيگ بنگ را ثابت مي كند . اين نوسانات در جهان براي توصيف و شرح لحظه اي بعد از بيگ بنگ آماده شده است . همچنين به شكل گيري كهكشان هايي كه در فصل هاي آينده در مورد آن بحث مي كنيم كمك خواهند كرد .

در تئوري بيگ بنگ براي هريك از سؤالات مهم راه حلي قابل قبول ارائه شده است . اين موضوع در فهم آن مهم است كه در اين تئوري ثابت شده تجديد نظر شده است . چون مشاهدات كامل تر شده اند و پژوهش ها نيز افزايش يافته است ، تئوري بيگ بنگ تكامل يافته است و اطلاعات ما از منشأ جهان اساسي تر شده است .

نخستين اتم ها

حال كه در تلاش هاي بسيار دانشمندان توانسته چگونگي ساخته شدن جهان را مورد بررسي قرار دهند سؤال منطقي ديگر اينجا است كه پس از آن چه رخ داد ؟ در كسر بسيار كوچكي از نخستين ثانيه آفرينش بود كه خلاء كامل آغاز شد جايي كه امروزه مي دانيم كه جهان در آن رشد كرده است . در اين لحظه بسيار كوتاه جهان آشامه اي از پلاسما بود . ما از اين لحظه ي كوتاه چه مي دانيم ؟ علم تدابيري براي اين لحظات دارد كه پايه اي بر آنچه است كه امروز مي دانيم .

بي درنگ پس از بيگ بنگ ، چنانكه هر كس مي تواند تصور كند جهات به طور عجيبي گرم بود چنانكه به به سرعت ماده و ضد ماده در جهات مختلف انتشار يافتند . همچنين آن سرما در زماني در حدود 43- ^ 10 ثانيه بعد از آفرينش به مقداري ماده و ضد ماده تبديل شد كه هنوز كيهان شناسي با اين مقدار نامتقارن است . همچنين اين دو نوع با يكديگر آفريده شدند ؛ آنها با يكديگر برخورد مي كردند و نابود مي شدند و در عوض انرژي خالص پديد مي آمد . خوشبختانه براي ما يك عدم تقارن ، توجه ماده وجود داشت . همچنين نتيجه صحيح از فزوني كه حدودا" يك قسمت در ميليون است . جهان مي تواند در راهي مساعد براي ايستادگي ماده رشد كند . از اين گذشته جهان از آغاز با منبسط شدن همراه بود ، اين تفاوت باعث رشد وسيع آن شد . ذراتي كه در جهان به وجود آمده بودند به ترتيب آفريده مي شدند و دوباره به همراه ضد ذرات نابود مي شدند .

براي ذراتي كه در جهان به وجود آمدند نامگذاري خاصي داريم اين ذره ها هر كدام به تنهايي نامي دارند از جمله نوترينو ها ، باريون ها ، الكترون ها و كوارك ها كه هر كدام از اينها سازنده ي كالبد ماده ي زندگي است كه امروزه ما آنها را مي شناسيم . هنگام آغاز دوره ي باريون ها ذرات سنگين قابل شناخت وجود نداشت زيرا هنوز بسيار داغ بود . در اين لحظه فقط آشامه ي كوارك وجود داشت چون جهان به سردي آغاز شد و انبساط يافت ، ما فهم اين مطلب را دقيقا" واضح آغاز مي كنيم .

بهد دماي جهان در خدود 300ميليارد درجه كلوين رو به نزول گذاشت . اگر بخواهيم تشبيه نسبتا" خوبي به كار ببريم مي توانيم بگوئيم همانند آبي كه تبديل به يخ شده باشد . حال جهان تركيبي از نوترون ها و فوتون ها است كه آنها را هادرون مي خوانيم . هنوز ماده ي پيچيده اي در اين دما وجو ندارد . اگر چه ذرات بار دار يا همان لپتون ها نيز وجود داشتند ولي از واكنش دادن با هادرون ها منع مي شدند كه البته ماده ي پيچيده تري نيز هستند . به زودي لپتون ها كه شامل الكترون ها نيز هستند مي توانند به هادرون ها متصل شوند و اتصال و اتحادي را بين خود به وجود آورند كه در واقع همان ماده ي مشترك است .

در حدود يك تا سه دقيقه پس از آفرينش جهان نوترون ها و پروتون ها با هم واكنش نشان دادند و هسته ي دوتريوم كه ايزوتوپي از هيدروژن است را مي افريند به زودي دوترويوم نوترون ديگري را نيز جذب مي كند و هسته ي تريتيوم را نيز مي سازد تريتيوم نيز يكي ديگر از ايزوتوپ ها هيدروژن است . به سرعت به پيروي از اين واكنش پروتون ها و نوترون هاي ديگري نيز افزوده مي شود كه پس از تريتيوم با اضافه شدن پروتون هسته ي هليوم ساخته مي شود . دانشمندان بر اين عقيده اند كه در نخستين سه دقيقه آفرينش براي هر هسته ي هليوم ده پروتون وجود داشت . بعد از افزايش سرما اين پروتون ها مي توانستند الكترون ها براي آفريده شدن هيدروژن معمولي اسير كنند . نتيجه آن جهان امروز كه به اعضاي هر هليوم يازده اتم هيدروژن موجود مي باشد .

مي دانيم كه بيشتر اين اطلاعات صحيح از حدس انسان سرچشمه مي گيرند . با تحقيقاتي كه امروزه در جهان صورت گرفته است مي توانيم درباره گذشته آن توضيحي دهيم . تلاش هاي بسياري فهم شكل گيري باريون ها و تعداد آنها صورت گرفته است . از ميان پاسخ به سوالات مدرن امروزي نقش هاي بيگ بنگ و گذشته آن قابل قبول است . متعاقب مطالعات در زمينه ي چگونگي شكل كردن اتمهاي ساده در آزمايشگاه مي توانيم چند حدس جالب ديگر بزنيم همانند چگونه اين منشأ جهان شكل داده شد . هرچند كه تلاش هاي بسياري براي چگونگي شكل كردن نخستين اتم ها و همچنين آفريده جهان صورت گرفته است با اين حال ما هنوز از اينها كاملا" مطمئن نيستيم .

سن جهان

حالا ما دو پاسخ مهم براي دو تا از سؤالات خود داريم كه در رابطه با جهان هستند . هرچند كه هنوز يك سؤال عمده باقي مانده است ؛ اگر جهان به راستي متناهي است چند سال وجود دارد ؟ دوباره علم از روي شواهد و قرائن موجود مي تواند سن جهان را از بيگ بنگ تا كنون حدس بزند . با به كار بستن معادله هاي مشترك و معمولي فيزيك از فاصله و سرعت برابر با زمان كه دوباره از مشاهدات هابل استفاده مي شود ، نسبيتا" مي توان سن آن را به طور صحيح تخمين زد .

دو اندازه گيري به فاصله حركت كهكشان ها از ما و انتقال به قرمز كهكشان نيازمند بودند . شكست نخستين كوشش ها باعث جستجوي مسافت از ميان مثلثات شد . دانشمندان اين امكان را داشتند تا ضخامت مدار زمين را به دور خورشيد محاسبه كنند كه حركات خورشيد را در كهكشان خودمان تقويت مي كرد . متأسفانه اين محاسبات به تنهايي قادر نبودند تا فاصله هنگفت بين كهكشان ما و آن جسم را تعيين كنند تا سن جهان تخمين زده شود و اين هم خطايي معني دار و مهم بود .

گام بعد فهم ارتعاش ستاره ها بود . آن مشاهدات در زمينه ي ستارگاني بوده است كه داراي درخشش يكسان هستند و سوسو زدن آنها نيز يكسان بوده است . دانشمندان فرض مي كنند كه ستاره هايي كه در كهكشان خودمان هستند و چشمك زدن يكساني نيز دارند همچون اجرامي هستند در مقدار فاصله يكساني در فاصله هاي كهكشاني بايد باشند كه شدت يكساني دارند . استفاده از روش مثلثات محاسبه ي فاصله ي ستاره از كهكشان ما را امكان پذير مي سازد . از اين رو فاصله ي كهكشان هاي دور با مطالعات مختلفي قابل محاسبه است البته سختي اين كارها همانند تعيين فاصله ي دو اتومبيل در شب ظلماني است . فرض كنيد چراغ جلوي دو اتومبيل شدت تابش يكساني دارد . از ديد ناظر نور اتومبيلي واضح تر به نظر مي رسد كه از او فاصله ي كمتري داشته باشد و آن اتومبيلي كه از او دورتر است كم فروغ تر به نظر مي رسد . باز هم اين راه حل نمي تواند مسافت هاي بسيار زياد كهكشان ها را به تنهايي مورد محاسبه قرار دهد . در فاصله ها خاص غير ممكن است كه فاصله ي كهكشان را از يك ستاره مشخص سازيم . زيرا انتقال به قرمز زياد اين كهشكان ها بايد يك روش داشته باشد تا فاصله تمام خوشه ها كهكشاني از يك ستاره به تنهايي اندازه گيري كند .

با مطالعه ي خوشه هاي كهكشاني كه به ما نزديك هستند مي توانند از عقيده جود اندازه ي ديگر خوشه ها بهره مند شوند . نتيجه ي آن مي تواند پيشگويي فاصله راه شيري از آنها باشد . بنابراين محاسبات براي بدست آوردن فاصله ي خوشه و انتقال به قرمز آن ، نظري پاياني است كه تعيين مي كند كهكشان چند سال از ما در حال حركت بوده است . تك تك اين اعداد مي توانند به صورت تك تك محاسبه شوند و زماني كه اين دو كهكشان در يك مكان و يك زمان بودند را بازگرداند كه در واقع همان لحظه ي بيگ بنگ است . معادله ي عمومي كه براي محاسبه سن جهان استفاده مي شود به صورت زير است :

(distance of a particular galaxy) / (that galaxys velocity) = (time)

 

or

 

4.6 x 10^26 cm / 1 x 10^9 cm/sec = 4.6 x 10^17 sec



حاصل اين معادله برابر 17 ^ 10 × 6.4 ثانيه است كه با اندكي محاسبات بسيار ساده رياضي مي توانيم آن را به عددي كه تقريبا" برابر پانزده ميليارد سال است تبديل نمود . اين محاسبه تقريبا" براي هر كهكشاني كه قابل مطالعه است صدق مي كند . هرچند كه اندازه گيري اين مقدارها كه در معادلات به دست آمده اند كه تخميني از سن جهان مي باشند مي توانند صحيح باشند . در صورتيكه برآورد سن جهان فرايندي پيچيده است . اين دستاورد در اين علم گامي بحراني است .

و حالا چه ؟

خلاصه ما نخستين موضوعات را كه دانشمندان در زمينه ي جهان كشف كرده اند را شرح داديم . درك ما از بيگ بنگ و چگونگي آن ، نخستين اتمها و سن جهان به طور معيوب آشكار است ؛ در واقع در اين زمينه مباحث زيادي براي بحث وجود دارد . در زمينه زمان نيز سؤالات بي انتهايي وجود دارد كه هنوز براي پاسخ به آنها بايد كمي صبوري كنيم . هنوز بسيار از مفاهيم پايه اي جهان پيچيده هستند و جاي تفكر در آنها باقي است .


بعد از درك اين موضوع تئوري بيگ بنگ به پايداري افراد را به مبارزه و رقابت مي طلبد . اين تئوري رقيب هاي خود را به سويي راهنمايي مي كند كه جستجوي بيشتر باعث مي شود كه ثابت شود اين تئوري صحيح است در واقع به آن ها مداركي قابل ارائه مي كند . در سر فصل هايي از اين مقاله مداركي را مورد بررسي قرار داديم كه آزموده شده بودند و از جهات مختلفي جستجو شده بودند ، در هر صورت باعث مي شوند كه تصوير نسبتا" كاملي از جهان در ذهن داشته باشيم .

اخيرا" ناسا موضوعاتي را كشف نموده است كه انسان را متحير و انگشت به دهان مي كند . در واقع دلايلي بر وجود بيگ بنگ هستند . بيشتر ستاره شناسان و فيزيكدانان از رصدخانه ي استرو 2 استفاده مي كردند اين رصدخانه مي توانست يكي از نيازمندي هاي پايه اي جهان را در بيگ بنگ تأييد كند . در ژوئن 1995 دانشمندان تونستند نخستين هليم را كشف كنند ، همچون دتريوم در فاصله هاي دور جهان . اين كشف با يكي از نمود هاي مهم بيگ بنگ هماهنگ است كه در آغاز خلقت هليوم و هيدروژن با يكديگر تركيب شدند .

بعد در مشاهدات تلسكوپ فضايي هابل اين سرنخي معين براي عناصر باقيمانده اي است كه ما امروزه مي شناسيم . دانشمندان با استفاده از تلسكوپ فضايي هابل دريافته كه در ستاره هاي كهن عنصر بور زيادي موجود بوده است . آنها فرض كردند كه وجودش مي تواند عامل هركدام از اين دوتا باشد . مي تواند باقيمانده رويداد نيرومند تولد كهكشان يا اينكه نشان دهنده ي اين است كه حتي بور تاريخ آن به قبل از بيگ بنگ برمي گردد . اگر دومي صحيح باشد ، دانشمنداني بايد دوباره سعي كنند تا تئوري جديدي براي تولد جهان ارائه كنند همچنين براي رويداد هاي پس از آن . بر طبق تئوري هاي كنوني در آن زمان امكان وجود اتم هاي سنگين و پيچيده وجود نداشته است .

در اين روش آنچه را كه مي بينيم هرگز درست نيست . اشتياق ما براي دريافتن اين علم هرگز فرونشانده نمي شود . با اين حال پاسخ سؤال حالا چه ؟ در حال حاضر غير ممكن است . در اين دوره ما نمي توانيم پاسخ اين سؤالات را به كار ببنديم .

افكار عميق

اين گمان بسيار مشكل است كه اين موضوع را از افكار روزانه جدا كنيم . هر كس در هر نقطه از زمان به سختي مي تواند با اين موضوع ستيز كند كه چرا ما اينجا هستيم ؟ برخي در فلسفه ي طبيعي محض به دنبال پناهگاهي براي اين سؤال هستند ، در صورتيكه اكثريت براي پاسخ اين سؤال به دلايل علمي نزديك مي شوند . اين افراد خاص در سطح هاي بالاتر به دنبال پاسخ اين سؤال هستند و فقط در وجود انساني تمركز نمي كنند بلكه هر چيز را كه واقعي مي دانند مد نظر قرار مي دهند .

اگر شما در مكاني بنشينيد و سعي كنيد تمام جهان را تصور كنيد متحير خواهيد شد . هرچند كه حالا علم مي تواند در رابطه با جهان به بحث بپردازد ؛ درباره ي چگونگي آغاز آن و آينده ي صحبت كند و ... . اين موضوع آسان به نظر مي رسد تا در مقياس هاي بزرگ در رابطه با سالها ( ميليارد ) بحث كنيم . ما از ميان زندگي خود به اينجا سفر مي كنيم و دوباره از همان ميان به آسمان ها بازميگرديم .

در اين مقاله سعي كرديم كه تا حدودي كمي جهان را به تقد و بررسي بگذاريم . اين موضوع نيز جالب است كه ما هنوز به طور كامل نمي دانيم كه چه طور به وجود آمده ايم و تمام اين حرفهايي را كه گفتيم در حد يك نظريه است كه امكان دارد درست باشد و يا اينكه غلط نمايان گر شود . خداوند اين توانايي را در هر انسان سالمي قرار داده است كه تفكر كند و بهترين حدس را بزند . از ميان اين گمان ها ما مي توانيم درست ترين آنها را مشخص كنيم و مبنا قرار دهيم.

 

+ نوشته شده در  جمعه 1385/10/01ساعت 8:56  توسط سپهـــر | 
 
صفحه نخست
تمـــاس با مــا
آرشیو
درباره وبلاگ
فیزیک ؛
فرصت شناور شدن در ژرفای ذرات
تا کرانه های ناپیدای کرات است.
.
.
.
لذت این سفر را از دست ندهید.

***************
راه هـایی ﺁشـکار مـی شوند کـه اجـــازه مـی دهند حلقه محـدود ﺁگــاهی مان را شکسته و به خارج قدم بگذاریم.

ﺁگــاهی ، کلـیتی است در مــاورا فضا – زمان ، چیزی که شاید از نظر ماهیت «من» حقیقی باشدو مـا به این ادراک رسـیده ایم که آگاهی و انرژی یکی هستند ؛ اینکه تمـامی فضا – زمـان از آگاهی ساخته شده است ؛ اینکـه احساس و دریـافت معمول مـا از واقعـیت ، ترکیبی از تعداد نامتناهی از جهان هاست که در آن زیسـته ایم ، و اینکـه آنچه از خود به عـنوان خودمــان درک می کنــیم فقـط نمــایش متمرکزی از کلیت خود حقیقی مان است.

بنابراین همه انرژی مان به بررسی آگــاهی اختصاص می یابد و ایـن یگانه راه است.

***************
هر اتفاقی را که در جهان های بی شمـار بر آن تاثیر می گذراید تشخیص دهید ....... درک کنید که در هر چیزی زندگی جریان دارد ؛ دریــابـید که شمــا آموخته هایتـان نیستید ، بگذارید تا آگاهی با شمـــا یکی شود.
.
.
.
رسوخ جهان ها در هم ، آغاز شده است !

***************
مدیریت این وبلاگ؛ بعنوان عضوی کوچک، افتخـــار همکاری با مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات ایران (IPM) و انجمن فیزیک ایران را دارد.

***************
استـفــاده از مطالـب ایـن وبلاگ با ذکـر منبـع و یا ذکـــر آدرس آن مجاز مـی باشـد.
Zeta.Sepehr@gmail.com

لینکــــها
Max Planck Institute for Gravitational Physics
Interactive Science Simulations
The Theoretical Physics Library
Emmy Noether
تحقیقات جالب و استثنــایی اپتیکی (وابسته به انجمن فیزیک آمـــریکا)
موسسـه البرت اینشتین؛ (بخش گرانش موسسه ماکس پلانک)
وب سایت دسترسی به انتشارات ده سال تئوری نسبیت
مرکز فیزیک؛ وابسته به انجمن فیزیک آمریکا
آزمایشگــاه ملی فیزیک انگلستان
بخش فیزیک و ریاضیات مجله New Scientist
مرکـــز تحقیقاتی فیزیک آشوب (دانشگــاه استانفورد)
Physics Forums
Physics Education technology
وب سایت رسمی پرفســـور ادوین تیلــور
تصــــاویری از شتابدهنـــده LHC
وب سایت اختصاصی علــــی جعفــری
مرکـــز مطالعات تئوری فیزیک هسته ای و مباحث مربوطه در اروپــــا
وب سایت هندسه ناجابجایی و تئوری گروه هــای کوانتومی
وب سایت رسمی Alain Connes
سرویس اطلاع رسانی مرکز تحقیقاتی CERN
مركـــز فيزيك نظري دانشگاه MIT
Physical Review Online Archive
Noncommutative geometry
Not Even Wrong
homepage of the European Mathematical Society Publishing House
آرشیو پیوندهای روزانه
آمـــار بازدیدکننـدگان
نوشته های پیشین
88/08/01 - 88/08/30
88/07/01 - 88/07/30
88/06/01 - 88/06/31
88/05/01 - 88/05/31
88/04/01 - 88/04/31
88/03/01 - 88/03/31
88/02/01 - 88/02/31
88/01/01 - 88/01/31
87/12/01 - 87/12/30
87/11/01 - 87/11/30
87/10/01 - 87/10/30
87/09/01 - 87/09/30
87/08/01 - 87/08/30
87/07/01 - 87/07/30
87/06/01 - 87/06/31
87/05/01 - 87/05/31
87/04/01 - 87/04/31
87/03/01 - 87/03/31
87/02/01 - 87/02/31
87/01/01 - 87/01/31
86/12/01 - 86/12/29
86/11/01 - 86/11/30
86/10/01 - 86/10/30
86/09/01 - 86/09/30
86/08/01 - 86/08/30
86/07/01 - 86/07/30
86/06/01 - 86/06/31
86/05/01 - 86/05/31
86/04/01 - 86/04/31
86/03/01 - 86/03/31
86/02/01 - 86/02/31
86/01/01 - 86/01/31
85/12/01 - 85/12/29
85/11/01 - 85/11/30
85/10/01 - 85/10/30
85/09/01 - 85/09/30
85/08/01 - 85/08/30
85/07/01 - 85/07/30
آرشیو موضوعی
مکانیک کلاسیک
مکانیک کوانتومی و فیزیک ذرات
کوانتــــوم مکانیک نسبیتــــی
فیزیک نسبیتـــی
اختر فیزیک و کیهان شناسی
در اعماق آسمــان
نجوم آمــاتوری
فیزیک حالت جامد
مکانیک سیالات
ترمودینامیک و مکانیک آمـــاری
فیزیک پلاسمــا
فیزیک هسته ای
لیـــزر؛ اپتیک، آکوستیک
الکترومغناطیس و الکـترودینامیک
الکتـــرودینامیک کوانتومی
فیزیک سیستمهای آشوبناک
روشهــای ریاضی فیزیک
هندسه ناجابجــــایی
مباحث فیزیک بنیادی: ابرریسمانها و ابعاد بالاتر
متــــا فیزیک
مشـاهیــر فیزیک
سخنـان بزرگــــان فیزیک
تاریخ و فلسفه علم فیزیک
اخبار و اطلاعیه هـــای مرتبط
ویــژه مباحث مرتبط با علوم دیگر
کتب در سطح عموم خواننــدگان (New)
مقالات و مطالب متفـــرقه (New)
--------------------------------------
مدرسه و کــارگاه الکتـــروویک
تالار بحث و گفتــــگو (New)
پیوندها
شعر **کوهکـن**
** کنگاور **
تیغ سیاه
کاتالیزور
زمان فلسفه - The Time Of Philosophy
درس شیرین ریاضی
ستارگان کویر یزد
علم نجوم
آندرومدا
مقالات فیزیک
..:: LOG 10 ::..
من و آسمــان
علــمي ، تحقيقاتــي
دانلود رایگان کتاب فیزیک به زبان فارسی
نجــوم 4
به سوی اینشتین شدن
فیزیک نوین - اختر فیزیک
افق های نو
آئین خوشبختـی
وبلاگی برای فیزیک و نجوم
وبلاگ شیمی آلی سعید عظیمی
Decision Rule
فیزیک حالت جامد
فیزیک را بهتر یاد بگیریم
فیزیک در عصر امروز
بانک مقالات علمی
ماهنامه ی ردپــای فیزیک
ابديت
دنیای بی انتها
مهندسی اپتیک و لیزر
سايت دانشجويان فيزيك دانشگـــاه فردوسي
زیبـــاترین علم
علــــم
دپارتمان فیزیک کوپرنیک
آنســـوی هستی
فیزیــکســــرا
دختــری با جریان 666 ولت!!!
...::*فیزیک مهر*::...
باران سبز
دانشجویان فیزیک علم و صنعت
صدرای اردی بهشت
آندرومـــــدا
گیتی
دانلود یا خرید فیلم های مستند علمی
کیهان نورد
ریاضیات و فیزیک
زبان انگلیسی ...
AstroNomY 2009
فیزیک نظری
نظـر سنجي هــا
لوگــوهای حمایتی وبگـاه
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM

طراح قالب

دیجیتال کیوان

 
Review-Of-Physics